Donme mekanizmasi (slewing mechanism), kule vincin ust yapisinin 360 derece donmesini saglayan kritik bir sistemdir. Jib, karsi jib, kabin ve tüm ust yapi bu mekanizma sayesinde istenilen yone yonlendirilebilir. Bu rehberde, donme mekanizmasının teknik detaylarini ve bakim gereksinimlerini inceliyoruz.
Donme Mekanizmasi Bilesenleri
1. Donme Yatagi (Slewing Ring)
Ust yapi ile kule arasindaki buyuk capli bilyali veya makarali yataktir.
Ozellikleri:
- Cap: 1.2 - 3.0 metre
- Dis veya ic disli
- Sertlestirilmis yuzey
- Ozel uretim (her model icin farkli)
Tipleri:
- Tek siralı bilyalı: Kucük ve orta vincler
- Cift siralı bilyalı: Buyuk vincler
- Çapraz makaralı: Yüksek yuk kapasitesi gereken durumlar
2. Donme Motoru
Elektrik motoru, reduktor araciligiyla donme yataginı ceviren guc kaynagidir.
Ozellikleri:
- Guc: 3 - 15 kW
- Devir: 1.000 - 1.500 rpm (reduktor oncesi)
- Koruma sinifi: IP54 veya IP55
3. Donme Reduktoru
Motor devrini dusurur, torku arttirir.
Ozellikler:
- Planet reduktor veya sonsuz vida reduktor
- Reduksiyon orani: 1:300 - 1:800
- Çikis devri: 0.5 - 2 rpm
- Cikis pinyon (kücük disli)
4. Donme Freni
Donme hareketini durduran ve ust yapiyi sabit tutan fren.
Tipleri:
- Elektromanyetik disk fren
- Hidrolik fren
- Mekanik kilit freni (parking brake)
5. Pinyon-Rac (veya Pinyon-Dis) Iliskisi
Reduktor çikis saftindaki pinyon dislisi, donme yatagindaki büyük disli ile kavraşarak donme hareketini aktarır.
Calisma Prensibi
- Operator donme joystick'ini hareket ettirir
- Kontrol unitesi donme motorunu calistirir
- Motor, reduktor araciligiyla tork uretir
- Pinyon, donme yatagi dislisini cevirir
- Ust yapi (jib + kabin + karsi jib) doner
- Operator joystick'i biraktiginda fren uygulanir
- Ust yapi istenilen pozisyonda sabitlenir
Donme Hizi
- Normal çalisma hizi: 0.6 - 0.8 dev/dk
- Incelik (creep) hizi: 0.1 - 0.3 dev/dk (hassas pozisyonlama icin)
- Tam tur suresi: 75 - 100 saniye
Frekans Inverter ile Kontrol
Modern vinclerde donme motoru frekans inverter ile kontrol edilir:
- Yumusak kalkis ve durus
- Degisken hiz kontrolu
- Yuk sallanmasini azaltma
- Enerji verimliligi
Donme Mekanizmasi Bakim Programi
Gunluk Kontroller
- Donme hareketi sirasinda anormal ses kontrolu
- Fren fonksiyon testi
- Donme yatagı etrafinda yag kacagi kontrolu
- Serbest donme (weathervane) fonksiyon kontrolu
Haftalik Bakim
- Pinyon-disli kavrama kontrolu (bosluk olcumu)
- Donme freni balata kontrolu
- Motor baglanti boltlari sikilik kontrolu
- Reduktor yag seviyesi kontrolu
Aylik Bakim
- Donme yatagı yaglama (gres)
- Reduktor yag degisimi veya kontrol
- Pinyon disli asinma kontrolu
- Motor akım degerlerini olcme
- Fren tork testi
6 Aylik Bakim
- Donme yatagı bolt sikilik kontrolu (tum boltlar)
- Yatak boslugu olcumu
- Reduktor ic muayene
- Fren sistemi komple muayene
- Pinyon ve disli asinma olcumu
Yillik Revizyon
- Donme yatagı NDT muayenesi (ultrasonik)
- Motor izolayon direnci olcumu
- Reduktor komple revizyon
- Tum kece ve conta degisimi
- Fren sistemi komple revizyon
Yaglama
Donme Yatagı Yaglama
Donme yatagı duzenli greslenmelidir:
- Yaglama araligi: Her 50-100 calisma saati (veya haftalik)
- Gres tipi: EP2 veya EP3 lityum bazli gres
- Yaglama noktasi: Yatak uzerindeki nipel agizlarindan
- Miktar: Cer cevresindeki tum nipel noktalarindan egit miktar
Pinyon Yaglama
- Acik disli yaglama gresi veya spreyi kullanilmalidir
- Haftalik uygulama onerılır
- Asiri yaglama toz tutmasina neden olur, dengeli uygulayın
Reduktor Yaglama
- Ureticinin belirledigi yag tipi ve vizkozite
- Yag seviyesi gunluk kontrol
- Yag degisimi 3.000-5.000 saat araliklarla
Ariza Belirtileri
Anormal Ses
| Ses Tipi | Olasi Neden |
|---|---|
| Metalik gurultu | Pinyon-disli asinmasi |
| Homurdanma | Yatak bozulmasi |
| Cıtırtı | Yaglama yetersizligi |
| Islik | Motor veya reduktor yatak |
Titresim
- Pinyon-disli bosluk fazlalığı
- Yatak hasari
- Motor balans bozuklugu
- Gevşek bolt
Donme Zorluğu
- Fren cozulmuyor
- Yatak hasari
- Yag donmuş (soguk hava)
- Mekanik tutukluk
Serbest Donme Calısmıyor
Firtina durumunda vincin serbest donuse birakilamamasi tehlikelidir:
- Fren mekanizmasi tutuklugu
- Kilitleme pimi cikarilmamis
- Mekanik engel
Serbest Donme (Weathervane) Modu
Firtina ve kuvvetli ruzgar durumunda vinc serbest donuse birakilir:
- Donme freni serbest birakilir
- Jib ruzgar yonune gore kendini hizalar
- Ruzgar yuku minimize edilir
- Bu mod calisma sirasinda KULLANILMAZ, sadece vinc bosken
Sonuc
Donme mekanizmasi, kule vincin hayati bir bilesenidir. Duzenli yaglama, dikkatli muayene ve zamaninda parca degisimi ile uzun omurlu ve guvenli operasyon saglanir.
Dahan Kule Vinc olarak, donme mekanizmasi yedek parcalari ve teknik destek hizmetimizle yaninizdayiz. Bakim ve ariza konularinda servis ekibimize ulasin.